Agroforestry betekent letterlijk: landbouw mét bomen. In plaats van bomen te verwijderen om ruimte te maken voor gewassen, worden ze juist onderdeel van het landbouwsysteem. De juiste boom op de juiste plek kan de bodem verrijken, schaduw bieden, water vasthouden en extra producten opleveren, zoals fruit, noten, hout of veevoer.
Er zijn verschillende vormen van agroforestry:
Bomen tussen akkergewassen, bijvoorbeeld stikstofbindende bomen tussen maïsvelden die de bodem vruchtbaarder maken.
Schaduwbomen in koffie- of cacaoplantages, waardoor gewassen beter beschermd zijn tegen hitte en droogte.
Bomen in weilanden, waar ze schaduw geven aan vee en tegelijkertijd bladeren of peulen leveren als aanvullend voer.
In Nederland is agro-forestry het meest bekend door het concept voedselbossen waar fruitbomen, groenten, kruiden en andere gewassen samen groeien.
In Malawi planten boeren de Msangu-boom in hun maïsvelden. Deze boom verliest zijn bladeren precies aan het begin van het regenseizoen. De bladeren verteren tot natuurlijke mest, waardoor de maïsoogst toeneemt zonder extra kunstmest.
In Kenia gebruiken kleinschalige melkveehouders bomen zoals Calliandra en Leucaena als eiwitrijk veevoer. Het is een alternatief voor krachtvoer en leidt tot een hogere melkproductie en gezondere koeien.
Ook in de Sahel, onder andere in Niger, worden bomen beschermd die spontaan uit oude wortels terug groeien. Dit staat bekend als Farmer-Managed Natural Regeneration (FMNR). In plaats van nieuwe bomen te planten—die in droge klimaten vaak snel sterven—beschermen en verzorgen boeren de jonge scheuten die spontaan opkomen uit het ondergrondse wortelstelsel van oude, gekapte bomen. Deze eenvoudige aanpak heeft grote gebieden weer vruchtbaar gemaakt en boeren geholpen om beter bestand te zijn tegen droogte.
Goed voor mens én milieu
Agroforestry levert veel voordelen op. Bomen geven schaduw wat de verdamping van water uit de bodem en gewassen tegengaat en de extreme hitte tempert. Bomen beschermen de bodem tegen erosie, verbeteren de bodemvruchtbaarheid en zorgen ervoor dat regenwater beter wordt vastgehouden. Ze bieden bovendien leefgebied aan vogels, insecten en andere nuttige dieren die bijdragen aan een gezond landbouwsysteem.
Daarnaast slaan bomen koolstof op en helpen ze zo de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, ook doordat er niet geploegd wordt. Tegelijkertijd maken ze landbouwbedrijven weerbaarder tegen extreem weer, zoals langdurige droogte of hevige regenval.
Ook sociaal-economisch biedt agroforestry kansen. Boeren zijn minder afhankelijk van één gewas en kunnen extra inkomsten verdienen met fruit, honing, hout, noten of medicinale planten. Dat zorgt voor meer inkomenszekerheid en een gevarieerder dieet voor gezinnen.
Het kost tijd voordat bomen groot genoeg zijn om opbrengsten te leveren. Boeren moeten dus bereid zijn om voor de langere termijn te investeren.
Daarnaast vraagt agroforestry om kennis. Niet elke boom past bij elk gewas, en een verkeerde combinatie kan leiden tot concurrentie om licht of water. Ook zijn goede boomzaailingen niet altijd beschikbaar en sluiten landbouwbeleid en financiering nog lang niet overal aan bij deze vorm van landbouw.
Voor miljoenen kleine boeren in Afrika kan agroforestry echter een belangrijke bijdrage leveren aan een duurzamer en veerkrachtiger landbouwsysteem. Door bomen slim te combineren met voedselproductie ontstaat een landschap dat niet alleen meer oplevert, maar ook beter bestand is tegen klimaatverandering en tegelijkertijd natuur en biodiversiteit versterkt.
Agroforestry laat zien dat landbouw en natuur geen tegenpolen hoeven te zijn. Sterker nog: juist door ze samen te brengen, ontstaat een systeem dat goed is voor de boer, de samenleving én de volgende generatie.
Met trots kondigen wij de samenwerking aan met ETK licht en LEDwerk, dé experts op het gebied van (circulaire) lichtprojecten, gevestigd in Moordrecht!
ETK kiest bewust om een betrouwbare partner te zijn voor installateurs, lichtontwerpers en architecten op het gebied van circulaire verlichting. Circulaire verlichting draait om het verlengen van de levensduur van armaturen door hergebruik en refurbishing. In plaats van verlichtingsarmaturen weg te gooien, worden componenten hergebruikt en aangevuld met energiezuinige componenten. Dit draagt bij aan een circulaire economie waarin grondstoffen zo lang mogelijk in omloop blijven.
ETK biedt niet alleen technische mogelijkheden voor circulaire verlichting, maar gaat een stap verder en investeert graag samen met haar relaties in een groenere wereld. Door een samenwerking aan te gaan met Greeningfields, heeft ETK een mogelijkheid gevonden om de CO2 voetafdruk te compenseren, door bij iedere circulaire opdracht bomen te doneren. Zo steunen ETK en LEDwerk onze projecten in Afrika voor een groenere wereld!
ETK licht bestaat sinds 1987 en is een lichttechnische groothandel en importeur met een uitgebreid programma verlichting van A-merken, zowel technische verlichting, als designverlichting. Of het nu gaat om projectverlichting voor utiliteit, industrie of luxe woningbouw: ETK licht biedt de oplossing.
LEDwerk is onderdeel van ETK licht en dé specialist voor professionele op maat gemaakte (circulaire) LED-oplossingen. In de eigen assemblage- en productieruimte wordt de klant volledig ontzorgd. LEDwerk biedt maatwerk en assemblageoplossingen voor diverse lichtprojecten. Deze service biedt LEDwerk in samenwerking met ETK licht, voor zowel circulaire als geheel nieuwe lichtprojecten.
ETK licht en LEDwerk zorgen samen voor de juiste verlichting voor ieder (circulair) vraagstuk, waarbij design, functionaliteit en kwaliteit kernaspecten zijn.
In deze blog:
Malawi staat bekend om zijn prachtige natuur. Dat geldt zeker ook voor Lake Malawi, zoals het Meer van Malawi lokaal wordt genoemd: een diep, helder meer dat zich van noord naar zuid over honderden kilometers uitstrekt als onderdeel van de Rift Valley in Oost-Afrika. Oorspronkelijk was het land sterk bebost en strekten lage begroeiing zich uit tot aan het Meer. Maar een gestaag groeiende bevolking leidt ook hier op veel plaatsen tot ontbossing, waarbij de zanderige bodem wordt gebruikt voor de teelt van voedselgewassen als maïs en pinda’s.
Dat het ook anders kan, dat laat de familie Le Roux zien. Pierre en Joy le Roux vestigden zich jaren geleden langs het meer en transformeerden het gebied van een zanderige vlakte in een heus tropisch bos. Bij aankomst begonnen zij direct met het planten van bomen, waarbij bewust werd gekozen voor hoge, snelgroeiende soorten die schaduw geven voor lagere soorten. Onder dit geïrrigeerde pioniersbos ontstond geleidelijk aan een grote biodiversiteit aan bomen en struiken. Naast overwegend inheemse soorten vind je er ook teak bomen en specerijen als vanille en peper, soorten die het juist goed doen in een altijd vochtig klimaat.
Een zichtbaar bewijs dat het planten van bomen een gebied weer die veerkracht terugkrijgt die het oorspronkelijk had.
Met die ervaring is Le Roux enkele jaren geleden begonnen met het planten van cacao bomen. In zuidelijk Afrika komen cacaobomen voor in het uiterste noorden van Malawi en in de vochtige regio’s van Tanzania en Mozambique. Met behulp van irrigatie blijken cacaobomen het echter verrassend goed te doen langs Lake Malawi. Bovendien is de wereldprijs van cacao zo sterk gestegen, dat het interessant is om cacaobomen ook buiten de traditionele productieregio’s aan te planten. En zo is Sengi Cocoa Ltd. geboren, het begin van een nieuwe agro-forestry start-up in Malawi.
Cacao is dus het belangrijkste ingrediënt voor het maken van chocolade. Daarom wordt van het begin af samengewerkt met een Zuid-Afrikaans bedrijf, dat de cacao afneemt om er de zogeheten cacaoboter van te maken, de basis voor chocolade. En zo is de keten compleet, afname verzekerd en kunnen ook lokale boeren mee gaan doen.
Maar waar begin je dan? Allereerst is het belangrijk uit te vinden welke rassen het beste doen in deze specifieke omgeving. Om daar achter te komen zijn er proeven opgezet met de volgende rassen: Criollo, Nacional, Amelonado and Trinitario. Stekken van deze soorten zijn opgestuurd door het International Cocoa Quarantine Collection (ICQC), gevestigd in het Verenigd Koninkrijk. Deze stekken zijn weer geënt op lokaal beschikbare onderstammen. Trinitario is voor deze omgeving de meest veelbelovende soort.
Na succesvolle trials zijn de eerste boompjes uitgeplant. Nu willen we verder opschalen door enkele hectares aan te planten die model staan voor een geschikt productiesysteem in Malawi. Lokale boeren kunnen hiervan leren en het ook zelf zo toe te passen. Ook zal het als uitgangsmateriaal worden gebruikt om op grote schaal stekjes te produceren.
Intussen zijn we de kleinschalige cacaoboeren in het Noorden van Malawi niet vergeten. Zij kunnen hun cacaobonen leveren aan Sengi Cacao, naast de traditionele markten in Tanzania. Maar het voordeel kan vooral liggen in het planten van nieuwe, productieve rassen, waarmee een structureel hogere opbrengst kan worden gekregen. Introductie van nieuwe gewassen, training, organisatie en logistiek – dat alles dient vanaf het begin te worden opgebouwd. Inmiddels zijn we daarover in contact met andere organisaties die hierin een rol kunnen spelen. Wordt dus vervolgd! Meer eerst: cacaobomen planten! Help jij mee?
